Uireka 4.0 van start: nieuwe impuls voor toekomstbestendige uienteelt
Uientelers worden geconfronteerd met toenemende druk van ziekten en plagen, strengere regelgeving en grilligere weersomstandigheden. Dit vraagt om andere keuzes in teelt, bewaring en gewasbescherming. Om deze uitdagingen gericht aan te pakken, start Uireka 4.0: een ketenbreed onderzoeksprogramma dat loopt van 2026 tot en met 2029.Negen jaar onderzoek, tientallen praktijkproeven en een reeks concrete doorbraken: Uireka heeft bewezen wat ketensamenwerking kan brengen. De fusariumtoets, ruggenteelt met fertigatie en nieuwe aanpakken van trips en valse meeldauw; het zijn resultaten waar telers concreet mee aan de slag kunnen.
Uireka heeft zich daarmee ontwikkeld tot hét ketenplatform waarin alle geledingen, van veredelaar tot exporteur, bereid zijn blijvend te investeren in het gezamenlijk oplossen van teelt- en bewaarvraagstukken. Met als doel de kwaliteit en exportpositie van de Nederlandse ui op een hoog niveau te houden en de teelt verder te verduurzamen.
Tegelijk blijven nieuwe uitdagingen zich aandienen. De teelt verschuift deels naar nieuwe gebieden in Nederland, wat nieuwe vragen oproept rond bodem, water en ziekten. Stuurgroepvoorzitter Gijsbrecht Gunter is dan ook positief over de toenemende betrokkenheid. “Inmiddels investeren zes provincies mee in het mogelijk maken van een sterke uienteelt in hun regio. Ook BO Akkerbouw haakt opnieuw aan als financier van een deel van het onderzoek. Met deze gezamenlijke aanpak vergroten we onze slagkracht.”
Gericht onderzoek op actuele thema’s
Binnen Uireka 4.0 werken meer dan tachtig partners samen aan praktische oplossingen. Het programma bestaat uit meerdere publiek-private samenwerkingen (PPS) en werkpakketten (WP), gericht op de belangrijkste thema’s:
- Fusarium: Verdieping van kennis over deze bodemgebonden ziekte en effectieve beheersstrategieën. Het onderzoek richt zich op kennis over hoe de pathogeen zich verspreidt, hoe hij beïnvloed kan worden door andere gewassen in de rotatie en welke rol onkruiden kunnen spelen.
- Irrigatie en teeltsystemen: Onderzoek naar efficiënt watergebruik en optimalisatie van teeltsystemen. Proeven met ruggenteelt en fertigatie op Colijnsplaat laten al veelbelovende resultaten zien, waaronder minder fusarium.
- Rassenonderzoek: Onafhankelijk rassenonderzoek zaaiuien op klei- en zandlocaties in heel Nederland, als keuzehulp voor telers bij het bepalen van de beste rassen voor hun perceel. Jaarlijkse publicatie vindt eind augustus plaats.
- Bewaring: Verkenning naar alternatieven voor het gebruik van de spruitremmer MH (Maleïne Hydrazide), met behoud van kwaliteit en marktwaarde gedurende het bewaarseizoen.
Naast het eigen onderzoeksprogramma is Uireka nauw betrokken bij een drietal Publiek-private samenwerkingen (PPS’en) en verzorgt zij hiervoor de communicatie:
- PPS ‘ICM-aanpak oömyceten: pilot valse meeldauw in ui’: Uitbraken van valse meeldauw worden grilliger en komen vroeger, terwijl de manoeuvreerruimte krimpt. Het onderzoek richt zich op populatiemonitoring, sporulatie, landschapsinvloeden en het verbeteren van beslissingsondersteuning, aangevuld met een geïntegreerde aanpak (ICM) en emissiereductie.
- PPS ‘Een ICM-aanpak voor de duurzame en effectieve beheersing van bonenvlieg & uienvlieg in de akkerbouw’: De bonenvlieg is in korte tijd uitgegroeid tot een serieus probleem. Het onderzoek werkt aan de voorspelling van populatiedynamiek, teeltmaatregelen, duurzame interventies en een beslissingstool die telers inzicht geeft in de samenhang tussen alle factoren.
- PPS ‘Grip op trips in zaaiuien’: Trips staat in de top 3 van grootste zorgen. Binnen het project dat in 2025 van start ging, wordt een digitaal ICM-beslissingsondersteunend systeem ontwikkeld dat gewas-, plaag-, weer- en teeltdata combineert om telers te helpen bij het bepalen van het juiste moment van ingrijpen.
Kennisdeling als speerpunt
Onderzoek heeft alleen waarde als de resultaten de praktijk bereiken en telers ermee aan de slag gaan. Daarom wordt de Uireka Academy voor ketenpartners, onderwijs en studiegroepen voortgezet en uitgebreid. Ook krijgt de kennisontsluiting via kennisplatform Crkls een extra impuls en wordt de website vernieuwd voor een betere toegankelijkheid. Het vertalen van onderzoeksresultaten naar concrete maatregelen op het bedrijf blijft een kernambitie van het programma.
Samenwerkingspartners
Uireka ontstond in 2017 vanuit de gezamenlijke ambitie om de kwaliteit van de Nederlandse ui structureel te verbeteren. Inmiddels is het uitgegroeid tot een toonaangevend ketenonderzoeksprogramma waarin zaadveredelaars, verwerkers, exporteurs, telers, adviesorganisaties, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Topsector Agri & Food, provincies (Drenthe, Flevoland, Groningen, Noord-Brabant, Zuid-Holland en Zeeland), en GroentenFruit Huis intensief samenwerken.
Volg de ontwikkelingen
Meer informatie op uireka.nl en via LinkedIn, Facebook en Instagram. Bezoek ook de veld- en demodagen tijdens het groeiseizoen.
